Elektrikli Araç Neden Yavaş Şarj Olur?

Şarj istasyonun üzerinde 120 kW, 180 W veya daha yüksek bir güç değeri yazmasına rağmen araç ekranında çok daha düşü bir değer görülebilir. Bu durum yaşandığında genellikle kullanıcılar ilk olarak istasyonda bir problem olduğunu düşünebilir. Fakat bu durum er zaman istasyonda bir arıza olduğu anlamına gelmemektedir. Elektrikli araç neden yavaş şarj olur sorusunun cevabı; aracın kabul edebileceği güç, bataryanın doluluk seviyesi, hava sıcaklığı, istasyon kapasitesi ve elektrik altyapısı gibi farklı etenlere bağlı olabilir. Bu blog yazımızda bu sorunun cevabını vereceğiz ve sebep olan nedenlerden bahsedeceğiz.

➤ Elektrikli Araç Şarj Hızını Ne Belirler?

Elektrikli araç şarj hızı, yalızca bağlanılan şarj cihazının üzerinde yazan güç değeriyle belirlenmemektedir. Araç ve istasyon arasında yapılan iletişimin ardından bataryanın güvenli biçimde kabul edebileceği güç otomatik olarak ayarlanmaktadır. Elektrikli araç şarj hızı üzerinde araç, batarya ve istasyon birlikte etkilidir. Bu üç unsurdan herhangi birinin düşük bir güç sınırına sahip olması, şarj işleminin belenenden çok daha uzun sürmesine neden olabilir. Örnek verecek olursak; 80 W DC şarj destekleyen bir araç, 120 kW gücündeki istasyona bağlandığında 120 W ile şarj olmayacaktır. Araç uygun koşullarda en fazla kendi sınırı olan 80 W seviyesine yaklaşabilmektedir.

Aynı durum AC şarjda da geçerlidir. Aracın dahili şarj ünitesi 11 kW destekliyorsa 22 kW istasyon kullanılması aracın 22 W güç almasını sağlamayacaktır. Burada kW ve kWh ifadelerini birbirinden ayırmak gerekir. kW, şarj sırasında aktarılan anlık gücü gösterir kWh ise bataryaya aktarılan veya bataryadan depolanan enerji miktarını ifade etmektedir. Fakat uzun süreli kullanım için aracınızın desteklediği kW değerindeki şarj cihazını tercih etmek yerine daha yüksek kW destekleyen bir elektrikli araç şarj cihazı tercih etmek bireysel kullanım için çok daha sağlıklı olacaktır. Araç değişikliği veya mevcut aracınızın güncellemesi ile alacağınız k değeri değişebilir ve böylece bireysel kullanım için tercih edeceğiniz şarj istasyonunu değiştirmek zorunda kalmazsınız.

➤ Aracın Maksimum Şarj Gücü Neden Önemlidir?

Her elektrikli aracın AC ve DC şarj için ayrı güç sınırı bulunmaktadır. İstasyonun sağlayabildiği güç daha yüksek olsa bile enerji aktarımı aracın izin verdiği seviyede gerçekleşir. Maksimum şarj gücü, aracın teknik özelliklerinde AC ve DC için ayrı ayrı belirtilmektedir. Örneğin bir elektrikli otomobil AC şarjda 1 kW ile sınırlıyken DC şarjda 150 kW seviyesine ulaşabilmektedir. Tercih aşamasında bu konu detaylı olarak araştırılmalı ve elektrikli araç ona göre tercih edilmektedir. Daha sonra elektrikli araç şarj istasyonu için de aynı araştırma yapılarak ilerlenmelidir. Aracın şarj kapasitesi değerlendirilirken yalnızca katalogda yazan en yüksek değer dikkate alınmalıdır. Bu değer çoğu zaman bataryanın belirli bir sıcaklık ve doluluk aralığında kısa süreli olarak ulaşabileceği tepe gücü gösterir. Şarj işlemi boyunca aynı güç seviyesinin korunması beklenmemelidir. Batarya doldukça araç, hücreleri korumak amacıyla istasyonda talep ettiği gücü kademeli biçimde azaltabilir.

➤ DC Şarj Neden Yavaşlar?

Bu soru genellikle yüksek güçlü istasyon kullanan araç sahipleri tarafından gelmektedir. DC şarjda enerji doğrudan aracın bataryasına iletilir ancak gücün ne kadar olacağına batarya yönetim sistemi karar verir. Batarya yönetim sistemi sıcaklık, hücre gerilimi ve mevcut doluluk seviyesi gibi belirli bilgileri sürekli takip eder. Uygun olmayan bir değer tespit edildiğinde şarj gücü bataryayı koruyacak şekilde düşürülebilir.

DC şarj hızı, şarj işleminin başından sonuna kadar sabit kalmaz. Her elektrikli aracın kendine özgü bir şarj eğrisi bulunmaktadır. Bazı araçlar kısa süre içerisinde yüksek güce ulaşıp ardından hızlı biçimde güçlerini düşürür. Bazı elektrikli araçlar ise daha düşük bir tepe değere ulaşmasına rağmen bu gücü daha uzun süre koruyabilmektedir. Bu nedenle sadece araç özelliklerindeki en yüksek W değerine bakmak, toplam şarj süresini değerlendirmek için yeterli değildir.

➤ Elektrikli Araç Yüzde 80’den Sonra Neden Yavaş Şarj Olur?

Elektrikli araç %80’den sonra denen yavaş şarj olur sorusunun temel cevabı batarya korumasıdır. Batarya yüksek doluluk seviyesine ulaştığında hücrelerin gerilimi artar ve enerji aktarımının daha kontrollü yapılması gerekir. Bu nedenle batarya doluluk oranı yükseldikçe aracın talep ettiği güç azalmaktadır. Özellikle DC hızlı şarjda %80 ile %100 arasındaki bölüm, önceki dolum aralığına göre daha uzun sürmektedir. Uzun yol sırasında zaman kazanmak isteyen kullanıcılar, araç üreticisinin önerilerini de dikkate alarak şarj molalarını genellikle düşük doluluk seviyesinden %80 civarına kadar planlayabilir. Günlük kullanımda uygulanacak şarj sınırı ise aracın batarya kimyasına ve üreticimim tavsiyesine göre belirlenmelidir.

🠞 LFB bataryalı bazı araçlarda belirli aralıklarla %100 şarj önerilir. Bu nedenle %80 sınırı bütün elektrikli araçlar için değişmez bir batarya kuralı olarak görülmemelidir.

➤ Batarya Sıcaklığı Şarj Hızını Nasıl Etkiler?

Elektrikli araç bataryaları belirli bir sıcaklık aralığında daha yüksek şarj gücü kabul edebilir. Bataryanın çok soğuk veya çok sıcak olması durumunda enerji atarımı sınırlandırılabilir. Soğuk havalarda batarya hücrelerindeki kimyasal hareket yavaşlar. Araç, batarya güvenli sıcaklığa ulaşana kadar gücünü düşü tutabilir. Sıcak havalarda ise bataryanın ve şarj sisteminin aşırı ısınmasını önlemek için güç azaltılabilir. Araç bataryayı soğutmak amacıyla fanlarını veya termal yönetim sistemini çalıştırabilir. Navigasyon özerinden hızlı şarj istasyonu hedef olarak seçildiğine bazı araçlar bataryayı yolculuk sırasında önceden ısıtabilir veya soğutabilir. Batarya ön koşullandırma özelliği, istasyona ulaşıldığında daha uygun güç seviyelerinin görülmesine yardımcı olabilir.

➤ 22 kW İstasyon Neden 11 kW Şarj Ediyor?

22 kW istasyon neden 11 kW şarj ediyor sorusunun cevabı çoğu zaman aracın dahili AC şarj ünitesidir. Araç AC tarafta en faz la 11kW kabul edebiliyorsa 22 W istasyon kullanıldığında da şarj gücü 11 kW ile sınırlı kalacaktır. Aracın şarj kapasitesi adar elektrik tesisatındaki faz yapısı da önemlidir. 22 kW AC şarj için genel olarak üç fazlı bağlantı ve faz başına 32 amper sağlayabilen uygun bir alt yapı gerekmektedir.

Tek fazlı bağlantıda aynı istasyon daha düşük güçle çalışabilir. Sigorta kapasitesi, kablo kesiti, gerilim düşümü ve cihazın akım ayarı da elde edilen gücü etkileyebilir. İstasyonun 22 kW desteklemesi, her kurulumda ve her araçta 22 kW aktarılacağı anlamına gelmez. İstasyon gücü, araç sınırı ve elektrik altyapısı birlikte değerlendirilmelidir.

➤ Aynı Anda Şarj Edilen Araçlar Gücü Paylaşır mı?

Bir istasyonun iki soketi bulunması, her iki soketin aynı anda cihazın toplam gücünü ayrı ayrı vereceği anlamına gelmeyebilir. Örnek verecek olursak toplam 120 kW çıkışa sahip çift soketli bir istasyon, iki araç bağladığında mevcut gücü araçlar arasında paylaştırabilir. Paylaşım oranı cihazın yazılımına, araçların talep ettiği güce ve bataryaların doluluk durumuna göre değişebilmektedir. Bir araç şarj gücünü düşürdüğünde kullanılmayan kapasite diğer araca aktarılabilir.

Aynı tesiste birden fazla şarj istasyonu çalışıyorsa dinamik yük yönetimi de devreye girebilir. Sistem, fabrikanın veya iş yerinin toplam elektrik tüketimini aşmama için istasyonlara verilen gücü geçici olarak azaltabilir. Bu durum istasyonun arızası değildir. Elektrik altyapısını korumak ve mevcut gücü araçlar arasında dengeli biçimde dağıtmak için uygulanan bir yönetim yöntemidir.

➤ Şarj Kablosu ve Elektrik Altyapısı Hızı Etkiler mi?

AC şarj sırasında kullanılan kablonun taşıyabileceği akım, elde edilecek gücü etkileyebilir. 1 amper kapasiteli bir kablo, 32 amper gerektiren daha yüksek bir şarj gücünü aktarmaz. Tek faz ve üç faz desteği de kablo seçiminde kontrol edilmelidir. Üç fazlı 22 kW şarj için kullanılan kablonun bu güç seviyesine uygun olması gerekir.
Hasarlı konnektörler, gevşek bağlantılar ve uygun olmayan kablo uzatma kabloları güvenlik sorunu oluşturabilir. Elektrikli araç şarjında sıradan uzatma kablosu yerine araç için üretilmiş ve gerekli korumalara sahip ekipman kullanılmalıdır. AC şarjda düşük güç görülüyorsa tesisattaki gerilim, fazlar ve akım ayarı yetkili bir elektrikçi tarafından kontrol edilmelidir. Cihazın mobil uygulamasında veya ekranında tanımlanan düşük amper sınırı da şarj hızını azaltabilir.

➤ Elektrikli Araç Şarj Hızı Nasıl Artırılır?

Bu sorunun cevabına geçmeden önce hızın hangi noktada sınırlandığı belirlenmelidir. Araç yalnızca 11 kW AC kabul ediyorsa 22 kW istasyon kurmak mevcut araçta şarj süresini yarıya indirmez. DC şarj sırasında daha uygun güç elde etmek için istasyona yüksek doluluk seviyesiyle ulaşmak faydalı olabilir. Araç destekliyorsa hızlı şarj istasyonu navigasyona hedef olarak girilerek batarya ön koşullandırması başlatılabilir. Çift soketli istasyonlarda veya yoğun şarj alanlarında gücün başa araçlarla paylaşılıp paylaşılmadığı incelenebilir. Farklı istasyonlarda sürekli olarak aynı düşük değer görüyorsa sınırlanmanın araçtan kaynaklanma ihtimali artar.

➤ Hangi Durumlarda Teknik Kontrol Gerektirir?

Şarj gücündeki her düşüş arıza belirtisi değildir. Gücün %80 sonrasında azalması veya soğu bataryayla şarja başladığında düşü kalması normal çalışma düzeninin bir parçası olabilir. Ancak araç farklı istasyonlarda sürekli olarak alışılmış değerin çok altında güç alıyorsa kontrol yapılmalıdır. Şarj işleminin sık sık kesilmesi, konnektörün aşırı ısınması, cihazda hata kodu görülmesi veya kabloda fiziksel hasar bulunması da teknik inceleme gerektirir. Maksimum şarj gücü karşılaştırılırken aracın kullanım kılavuzundaki AC ve DC sınırları esas alınmalıdır. İstasyon ekranında gösterilen anlık değer, aracın uygulamasındaki veri ve bataryanın doluluk seviyesi birlikte değerlendirilmelidir.

Genel olarak baktığımızda elektrikli araçların neden yavaş şar olduğuna sadece istasyonun gücüne bakarak cevap vermek mümkün değildir. Aracın kabul ettiği güç, batarya sıcaklığı, doluluk seviyesi, şarj eğrisi, güç paylaşımı ve elektrik altyapısı şarj sırasında görülen değeri birlikte belirler.

Araca uygun bir şar çözümü seçerken yalnızca en yüksek kW değerine yönelmek yerine günlü kullanım mesafesi ve park süresi de dikkate alınmalıdır. Elektromarketim’de bulunan Hims AC ve DV şarj istasyonları ile Type 2 şarj kabloları, farklı araç ve altyapı seçeneklerine göre karşılaştırabilir. Hemen tıklayın, tüm araç şarj istasyonu modellerimizi inceleyin!